ინტერმედიალური ტრანსფორმაციები ინტერკულტურულ კონტექსტში

ანოტაცია

თანამედროვე ეპოქალური ცვლილებებისა და მაღალტექნოლოგიური პროცესე­ბის განვითარების ფონზე ჩვენი კვლევის ფარგლებში ექცევა ინტერმედიალური ტრანსფორმაციები ინტერკულტურულ კონტექსტში და დღესდღეობით სულ უფრო მეტ მნიშვნელობას იძენს. ამაში, უპირველესად მოიაზრება ლიტერატურული კინოეკრანიზაციები. ადაპტაციები აღარ შემოიფარგ­ლება მხოლოდ ნარატოლოგიური ტექსტის ვიზუალურ ხატად გარდაქმნის პროცესით. ხშირია ერთ კონკრეტულ კულტურულ სისტემაში შექმნილი ნაწარმოების სხვა სისტემაში გაცოცხლება, ახლე­ბუ­რი სულის შთაბერვა, ან სულაც ორიგინალისადმი ერთგულების გამოვლინება. სწორედ ასე იქმნება კულტურათაშორისი დიალოგი, სადაც ენობრივი, იდეოლოგიური, ნარატოლოგიური და ესთეტიკუ­რი სისტემები ერთმანეთს ეჯახება. როდესაც ერთ ენობრივ სივრცეში შექმნილი ტექსტი სხვა კულ­ტურულ კონტექსტში გადაინაცვლებს და კინემატოგრაფიულ ენაზე გარდაიქმნება, იწყება არა მხო­ლოდ ერთგვარი სისტემების თარგმანი, არამედ კულტურით განპირობებული რიგი სიმბოლოების, ღირებულებებისა და ისტორიული მეხსიერების გადაფასება.

ამასთან, თანამედროვე კულტურათაშორისი ადაპტაციები აიძულებს ტექსტს გადალახოს ენობ­რივი, ესთეტიკური და იდეოლოგიური საზღვრები, რაც ახალ ინტერპრეტაციულ ველსა და კულ­ტურულ კოდებს ქმნის. ლიტერატურის ინტერკულტურული კინოადაპტაციები ხშირად, არა მხოლოდ შინაარსის თვალსაზრისითაა ადაპტირებული, არამედ ჩნდება ახალი ტექსტობრივი, კულტურული კოდები, რაც განპირობებულია კულტურული ნორმების, კინემატოგრაფიული კონვენ­ციებისა და სოციალური კონტექსტის მიხედვით პერსონაჟების, თემებისა და სიმბოლოების ფუნქ­ციური და სტრუქტურული ცვლილებით.

ამგვარად, ადაპტაციის პროცესი ინტერპრეტაციისა და რეკონტექსტუალიზაციის პროცესად აღიქმება. ლიტერატურის ინტერკულტურული კინოადაპტაციების ანალიზი ასევე ავლენს, რომ ფილმს, როგორც მედიუმს, არ შესწევს ძალა პირდაპირ და უცვლელი სახით მიიღოს გარკვეული ლიტერატურული გამოხატვის ფორმები (მაგ., შინაგანი მონოლოგები, თხრობითი ინსტანციები), არამედ მან საკუთარი ვიზუალური და თხრობითი სტრატეგიები თუ ტექნიკა უნდა შეიმუშაოს.

საბოლოო ჯამში, ლიტერატურის კინოადაპტაცია ინტერკულტურულ სივრცეში მოიაზრება, როგორც შემოქმედებითი შეთანხმების პროცესი – ორიგინალი ტექსტისადმი ერთგულებასა და კულტურით განპირობებულ ადაპტაციას შორის. აქცენტები დასმულია პროდუქტიულ განსხვავე­ბა­ზე, რომელიც მედიაკულტურული ცვლილებების შედეგად წარმოიქმნება.