COVID-19, როგორც ბიოლოგიური და გარემოსდაცვითი კრიზისი: შედეგები გარემოსდაცვით უსაფრთხოებასა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობისთვის საქართველოში

მაია კაპანაძე; ვახტანგ მაისაია; ალიკა გუჩუა

doi:10.61671/bsrcc.v4i2.12029

ავტორები

მაია კაპანაძე კავკასიის საერთაშორისო უნივერსიტეტი https://orcid.org/0009-0006-1426-4113
ვახტანგ მაისაია კავკასიის საერთაშორისო უნივერსიტეტი https://orcid.org/0000-0003-3674-3570
ალიკა გუჩუა კავკასიის საერთაშორისო უნივერსიტეტი https://orcid.org/0000-0003-0347-9574

DOI:

https://doi.org/10.61671/bsrcc.v4i2.12029

საკვანძო სიტყვები:

ბიოუსაფრთხოება, COVID-19, გარემოსდაცვითი უსაფრთხოება, გარემოსდაცვითი კრიზისი, ბიოუსაფრთხოების პოლიტიკა, საქართველო

ანოტაცია

COVID-19 პანდემიამ აჩვენა, რომ ინფექციური დაავადებების საგანგებო სიტუაციების განხილვა მხოლოდ ბიოსამედიცინო პერსპექტივიდან არ შეიძლება. შეზღუდული სტრუქტურული შესაძლებლობებისა და რთული გეოპოლიტიკური პოზიციის მქონე ქვეყნებში, როგორიცაა საქართველო, კრიზისმა გამოავლინა ბიოლოგიური რისკების მართვასა და გარემოსდაცვითი მარეგულირებელ სისტემებს შორის სტრუქტურული ურთიერთდამოკიდებულება. საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის შესახებ უშუალო შედეგების გარდა, პანდემიამ წარმოშვა გარემოზე ზეწოლა, რამაც შეცვალა გარემოსდაცვითი უსაფრთხოებასა და ეროვნული ჯანდაცვის მმართველობას შორის ურთიერთობა. ნაშრომის მიზანია: COVID-19 პანდემიის დროს საქართველოში ბიოლოგიური რისკების მართვასა და გარემოსდაცვით მმართველობას შორის ურთიერთქმედების ანალიზი და კრიზისის შედეგად გამოვლენილი სისტემური დაუცველობების შეფასება. კვლევის მეთოდები: გამოყენებულია შემთხვევის შესწავლის მეთოდოლოგია, მათ შორის ეროვნული სტრატეგიული დოკუმენტების, კანონმდებლობისა და საგანგებო რეაგირების პროტოკოლების, ასევე მეორადი ეპიდემიოლოგიური და გარემოსდაცვითი მონაცემების სისტემატური მიმოხილვა 2020–2022 წლების. ბიოეკოლოგიური უსაფრთხოების ინტერდისციპლინარული კონცეფცია საფუძვლად დაედო ინსტიტუციური კოორდინაციის, ბიოსამედიცინო ნარჩენების რეგულირების, გარემოსდაცვითი მონიტორინგის პრაქტიკისა და სექტორული კრიზისების მართვის მექანიზმების შეფასებას. კვლევის შედეგები: ანალიზი აჩვენებს, რომ პანდემიამ გაამწვავა უკვე არსებული მმართველობითი ფრაგმენტაცია. ბიოსამედიცინო ნარჩენების სწრაფმა ზრდამ, დროებითმა მარეგულირებელმა ცვლილებებმა და გარემოსდაცვითი მეთვალყურეობისა და ჯანმრთელობის საგანგებო სიტუაციების დაგეგმვის შეზღუდულმა ინტეგრაციამ გამოიწვია კუმულაციური გარემოსდაცვითი სტრესი. მიუხედავად იმისა, რომ ეპიდემიოლოგიური მეთვალყურეობის შესაძლებლობები გაფართოვდა, გარემოსდაცვითი რისკების შეფასება ჯერ კიდევ არასაკმარისად არის ინტეგრირებული მზადყოფნის სტრატეგიებში. დასკვნის სახით: COVID-19 უნდა განვიხილოთ, როგორც ორმაგი ბიოლოგიური და გარემოსდაცვითი კრიზისი, რომელიც მოითხოვს ინტეგრირებულ მართვის მიდგომებს. ბიოუსაფრთხოების დაგეგმვის ფარგლებში გარემოსდაცვითი მონიტორინგის გაძლიერება და სექტორთაშორისი კოორდინაციის გაძლიერება აუცილებელია საქართველოს გრძელვადიანი მდგრადობისთვის.