მურათლის (მარადითის) მეჩეთში ნაპოვნი სადა ქსოვილების ჯგუფი ართვინი-ბორჩხა

ანოტაცია

ადამიანები, წინაისტორიული ხანებიდან დღემდე, საცხოვრებელი და საკვების მიღების მსგავსად, სიცოცხლისთვის აუცილებელი საჭიროებების გარდა, მუდმივ განვითარებას აღ­წევდნენ და მათ საცხოვრისებს ესთეტიკური თვალსაზრისითაც ალაგებდნენ. გარემოს შემსწავ­ლელი და მასზე ბატონობის დამკვიდრებული ადამიანი თავდაპირველად მცენარეულ ბოჭკოებს ამუშავებდა, ძაფს ამზადებდა, შემდგომ ქსოვას სწავლობდა და საცხოვრისს როგორც ალამაზებდა, ასევე სითბოს შესანარჩუნებლად ქსოვილებით ფარავდა. ნედლეულის თავისებურებისა და გამო­ყენების სპეციფიკის გამო, ქსოვილები დიდხანს ვერ ინახებოდა, თუმცა მათი მცირე ნაშთები მაინც აღმოჩენილია. მაგალითად, ერთ-ერთ უძველეს ნიმუშად ითვლება კავკასიონის ქედის კალთებზე მდებარე ძუძუანას მღვიმეში აღმოჩენილი ნაშთები. ამ მღვიმის ზედა პალეოლითის ფენებში გა­მოვ­ლენილია მცენარეული ბოჭკოებისგან დამზადებული სელის ქსოვილის ფრაგმენტები. ზო­გიერთ მათგანში დადასტურებულია, რომ ძაფები ფერადი, ორმაგად ხვეული და კვანძით შეკრული იყო. ანატოლიის ტერიტორიაზე დღემდე მოღწეული უძველესი ქსოვილის ნაშთები ჩათალჰოიუქის გათხ­რების დროს იქნა აღმოჩენილი. ეს ნიმუშები ძვ. წ. IX–VII ათასწლეულებით თარიღდება და სწო­რედ ამ დროიდან ჩანს, რომ ანატოლიაში ქსოვა უკვე ცნობილი იყო. შემდგომ პერიოდში ანატო­ლიაში დამკვიდრებული ჰეთები და ურარტუელები ქსოვასა და ბუნებრივ საღებავებსაც იცნობდნენ, თანაც მას სავაჭრო მიზნითაც იყენებდნენ, რაც სხვადასხვა წერილობით წყაროშია დაფიქსირებუ­ლი. თუმცა, ამ ხელოვნებამ ანატოლიაში უმაღლეს წერტილს თურქული ტომების ჩამოსვლისა და გავრცელების შემდეგ მიაღწია. შუა საუკუნეებისა და შემდგომი დროის მოგზაურთა (იბნ ბატუტა, მარკო პოლო, ევლია ჩელები) ჩანაწერებიდან ჩანს, რომ ანატოლიის სხვადასხვა ცენტრებში ქსოვის წარმოება ხდებოდა და ნაწარმი ანატოლიის ფარგლებს გარეთაც გაჰქონდათ. ამ მოხსენების საგანს წარმოადგენს ართვინის/Borçka-ს მუნიციპალიტეტში, მურათლის (მარადითი) სოფლის მეჩეთში დაცული სწორნართებიანი ქსოვილების ჯგუფი. მეჩეთი აშენდა 1846 წელს. აქ დაცული ნიმუშები ტექნიკის, ფერის, კომპოზიციისა და ორნამენტის თავისებურებების მიხედვით იქნა გაანალიზებუ­ლი. კვლევის მიზანია დადგინდეს, რა ადგილი და მნიშვნელობა უჭირავს ამ რეგიონში — რომელიც საქართველოს საზღვარს ესაზღვრება — წარმოებულ სწორნართებიან ქსოვილებს ქსოვის ხელოვ­ნებაში.