სახელმწიფოთა მეთაურებს შორის პირადი ურთიერთობების გავლენა ქვეყნების პოლიტიკურ და ეკონომიკურ კავშირებზე

(ედუარდ შევარდნაძისა და ჰეიდარ ალიევის მაგალითის საფუძველზე)

ანოტაცია

წინამდებარე კვლევიდან ჩანს, თუ რამდენად შეუძლია სახელმწიფოთა ლიდე­რებს შორის არსებულ პირად ურთიერთობებს მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინოს ორმხრივ სა­ხელ­მწიფო კავშირებზე. ეს კარგად გამოიკვეთა აზერბაიჯანის პრეზიდენტ ჰეიდარ ალიევისა და სა­ქართველოს პრეზიდენტ ედუარდ შევარდნაძის ურთიერთობის მაგალითზე. ყოფილი საბჭოთა ფუნქციონერები, ალიევი და შევარდნაძე, რომლებიც შემდეგ თავთავიანთ დამოუკიდებელ სახელ­მწიფოებს სათავეში ჩაუდგნენ, ხანგრძლივი, პირადი კავშირის წყალობით განმსაზღვრელ როლს ასრულებდნენ 1990-იანი წლებისა და 2000-იანი წლების დასაწყისის ბურუსიან პოსტსაბჭოთა პერიოდის აზერბაიჯანულ-ქართული ურთიერთობების ჩამოყალიბებაში.

კვლევა აანალიზებს, თუ როგორ უწყობდა ხელს მათ ურთიერთობას საერთო საბჭოთა პოლი­ტიკურ გამოცდილებასა და პირად ნდობაზე დაფუძნებული სტრატეგიული თანამშრომლობა − განსაკუთრებით ბაქო-თბილისი-ჯეიჰანის მილსადენის მსგავსი ენერგეტიკული სატრანსპორტო დერეფნების განვითარებაში, რეგიონული არასტაბილურობის პირობებშიც კი. დიპლომატიური კო­მუნიკაციების, მემუარების, ინტერვიუებისა და პოლიტიკის შედეგების გაანალიზების გზით კვლევა ცხადყოფს, რომ ორმხრივი კავშირები მათ ურთიერთობას სიმტკიცეს ანიჭებდა და ორივე ქვეყანას საშუალებას აძლევდა ნავიგაცია გაეკეთებინა კომპლექსურ რეგიონულ დინამიკაში — რუსეთის, სომხეთისა და დასავლური ძალების ჩართულობის გათვალისწინებით.

კვლევის შედეგებიდან გამომდინარე, ნათლად ჩანს, რომ ზემოხსენებულ სახელმწიფოთა ლი­დე­რების პირადი კავშირები ინსტიტუციურ სტაბილურობას უზრუნველყოფდა. ფორმალური დიპ­ლომატიური არხების მიღმა არსებული ასეთი ურთიერთობა კი ორივე ქვეყანას რთული პრობლემე­ბის გადაჭრისა და გრძელვადიანი, ერთობლივი, სტრატეგიულად უფრო მოქნილი კურსის გატა­რე­ბის შესაძლებლობას აძლევდა. ეს შემთხვევა ფასეულ მეცნიერულ გაკვეთილს გვთავაზობს, თუ როგორ შეიძლება ლიდერებს შორის ურთიერთობებმა პოსტსაბჭოთა სივრცეში დიპლომატიური რესურსის ფუნქცია შეასრულოს; ეკონომიკური ინტეგრაციისა და ორმხრივი უსაფრთხოების მოწ­ყობისთვის გზა გაიკვლიოს, სწორედ მაშინ, როდესაც ფორმალური ინსტიტუტები ჯერ კიდევ ჩამო­ყა­ლიბების სტადიაშია. კვლევა მეცნიერულ ლიტერატურას ამდიდრებს იმ გაგებით, თუ როგორ მოქმედებს პირადი დიპლომატია სახელმწიფოთაშორის ურთიერთობებზე გარდამავალ პოლიტი­კურ გარემოში.