გიორგი ბოჭორიძის კახეთ-ჰერეთის ექსპედიციები

ანოტაცია

თემა ეხება დიდი ქართველი მეცნიერის, ეროვნული არქივის ერთერთი დამაარ­სებელს, ჩვენი საისტორიო საზოგადოების თვალსაჩინო წარმომადგენლს, რეპრესირებულ მეცნიერს გიორგი ბოჭორიძესა და მის მიერ ჩატარებულ ექსპედიციებს კახეთსა და ჰერეთში.

 გიორგი ბოჭორიძე ივანე ჯავახიშვილის საუკეთესო მოსწავლე იყო, მან ჩამოაყალიბა ის­ტორიკოსად, მეცნიერ-მკვლევარად, დააოსტატა ეპიგრაფიკაში, ეთნოგრაფიასა და ხელოვნებათ­მცოდნეობაში, რამაც მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა მის შემდგომ ცხოვრებაში.

 ოციან წლებში ცენტრალურ არქივში მუშაობის დაწყებისთანავე შეუდგა გაბნეული საისტორიო წყაროების მოწესრიგებას, შეძლო სხვადასხვა უწყებებში დაუცველი და მოუვლელი წერილობითი წყაროების ცენტრალურ არქივში გადმოტანა, მათი სამეცნიერო წესრიგში მოყვანა. ეს იყო უაღ­რე­სად შრომატევადი სამუშაო. როგორც მის ბიოგრაფიაში ვკითხულობთ, 1922-1923 წლებში მის მიერ ცენტრალურ არქივში შემოტანილი იყო 23 მეტად საინტერესო და სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი ფონდი. ცენტრალური რკინიგზის სადგურიდან ეროვნულ არქივში იქნა გადმოტანილი რუსეთიდან დაბრუნებული არქივები: კრასნოდარიდან 4 ვაგონი, სტავროპოლიდან 7 ვაგონი, კავკაზიდან 1 ვაგონი. მან აღწერა დედაქალაქის 30-ზე მეტი ეკლესია, სამლოცველო, წიგნთსაცავები და არქივები.

 დედაქალაქში ასეთი მძიმე საქმეების მოწესრიგების შემდეგ გადაწყვიტა საქართველოს რე­გი­ონებში გამოეყენებინა თავისი ცოდნა და გამოცდილება. 1923-1936 წლებში მოიარა რაჭა- ლეჩ­ხუმი, კახეთი, იმერეთი, სამცხე-ჯავახეთი, საინგილო, ქართლი. შეისწავლა და აღწერა სხვა­დასხვა კუთხის ისტორიული, ნივთიერი ძეგლები, ეპიგრაფიკული წარწერები, შეაგროვა ხალხში გაბნეული ეთნო­გრაფიული მასალა. მან ბევრი ისეთი ეკლესია აღწერა, რომლებიც მანამდე არავის არ ენახა, მოუვ­ლელობით კი დროთა განმავლობაში ნადგურდებოდა.

 გასული საუკუნის ოთხმოცდაათიან წლებში დაიბეჭდა მის მიერ მოძიებული მასალის თუშე­თის, რაჭა-ლეჩხუმის, იმერეთის და 2011 წელს კი ქართლის ისტორიულ ძეგლთა აღწერილობა. დღემ­დე არ არის გამოცემული 1923-1929 წლებში მისი კახეთსა და ჰერეთში ჩატარებული ექსპე­დიციების დროს მოძიებული მასალა. წინამდებარე თემის მიზანია საქართველოს ეროვნულ არ­ქივში დაცული გიორგი ბოჭორიძის პირადი ფონდის გამოუქვეყნებელ მასალაზე ინფორმაციის მოწოდება, რადგან საკონფერენციო თემაში შეუძლებელია წლების განმავლობაში მისი მუშაობის შედეგების სრული სახით წარმოდგენა.